Aangesloten bij Kwaliteitsregister Paramedici en NVLF, de beroepsvereniging van logopedisten

Vertraagde spraakontwikkeling

Wat is vertraagde spraakontwikkeling?

De spraakontwikkeling noem je vertraagd wanneer een jong kind in zijn spraak duidelijk achterblijft bij leeftijdgenootjes. Het kind spreekt (nog) niet of opvallend minder goed dan leeftijdsgenootjes. Een vertraagde spraakontwikkeling kan samenhangen met andere stoornissen zoals slechthorendheid of een algehele- en/of taalontwikkelingsachterstand. Maar het komt ook voor dat het kind slecht spreekt zonder dat er een duidelijke oorzaak voor gevonden wordt.

De normale ontwikkeling van de spraak is ongeveer rond drieënhalf jaar afgerond, kinderen kunnen dan in principe alle klanken goed uitspreken. Als kinderen dan bijvoorbeeld nog /pelen/ zeggen in plaats van /spelen/ dan laten ze de /s/ meestal ook weg bij /stoel/, /snoep/, /slapen/ en /school/. De /k/ wordt vaak vervangen door de /t/ waardoor een kind moeilijk verstaanbaar wordt. “Mag ik een toetje?” is namelijk iets heel anders dan “Mag ik een koekje?”  Als een kind de /l/ vervangt door een /j/ , dan wordt het woord /leuk/ vervangen door /jeuk/. Dit kan de communicatie ernstig belemmeren. Als de klank consequent wordt vervangen ( d.w.z. bij alle woorden waarin die klank voorkomt) dan is er sprake van een spraakstoornis. Er zijn nog maar enkele voorbeelden genoemd, maar vele andere vervangingen komen voor bij spraakstoornissen.

Kinderen mogen nog wel enkele fouten maken in de uitspraak van (meerlettergrepige) woorden tot ongeveer 7 jaar. Woorden zoals /paddenstoel/, / meenemen/, /portemonnee/ worden vaak verkeerd uitgesproken. ( pandestoel of pallestoel, meememen, pottemomee) . Als dit bij heel veel woorden gebeurt, is het ook een achterstand in de spraakontwikkeling bij kinderen van ongeveer 4 en 5 jaar.

Een vertraging in de spraakontwikkeling geeft problemen: het kind wordt door de omgeving niet begrepen en het kan zich niet goed uiten. Dit kan tot gedragsproblemen leiden: het kind wordt opstandig en driftig als het niet begrepen wordt of het gaat zich juist steeds meer terugtrekken. Ook het leren op school kan moeizamer verlopen.


Wat doet de logopedist?

De logopedist doet uitgebreid onderzoek naar de spraak van het kind, en weet welke klanken op welke leeftijd beheerst moeten worden. Bij het onderzoek worden ondermeer gestandaardiseerde testen gebruikt. Verder kan er aanvullend onderzoek en eventueel behandeling door een kinderarts, KNO-arts of een multidisciplinair team op een audiologisch centrum nodig zijn. De logopedische behandeling is indirect en/of direct. Bij een indirecte therapie legt de logopedist de ouders uit hoe ze het kind met de juiste uitspraak kunnen helpen en stimuleren. Bij de directe logopedische behandeling staat de wisselwerking tussen kind en logopedist centraal.

De kinderen krijgen spelenderwijs en systematisch de juiste klanken aangeboden en zullen op diverse manieren leren horen, voelen en zien hoe de foutieve klank moet worden vervangen door de nieuw aangeleerde klank. Er zal thuis geoefend moeten worden met de aangeboden klanken. In het algemeen geldt dat een vertraagde spraakontwikkeling goed te behandelen is, zeker als de problemen al op jonge leeftijd onderkend worden.

(Bron: NVLF)

“We leven in een maatschappij, waarin communiceren erg belangrijk is”